Blog

Javakhk: Keeping One Step Ahead (English & Armenian)

5Sheila Papayans, who just returned from a trip to Armenia and Javakhk and is the Vice Chairperson of the Armenian Relief Society (ARS) of Western USA Arax Chapter, took the opportunity to talk about the difficult challenges in Javakhk during the Arax Chapter’s 50th Anniversary celebration, which was held on November 1, 2014, in Torrance, Calif.

Papayans, a longtime supporter of the ARS of Western USA Javakhk Fund, was saddened to find out how the Georgian restrictions on schools and churches were making it difficult to hold on to the Armenian culture, and remarked regarding the ARS-funded Youth Centers in Javakhk, “On this trip, I saw where our money is going and it’s extremely important… They’re keeping the culture alive.” She compared the ARS Arax Chapter Friday School, to the after school programs at the Youth Centers, where the children learn the history, dance, music and language, and called on those who support Javakhk by adding, “You’re keeping the culture alive.”

Medea Kalognomos, who had accompanied Papayans on her trip, noted that “For Armenians to survive in Javakhk, is a daily struggle.” During a separate interview, Haigoush Kohler, who had also been on the trip and held the Chairperson position of the ARS Javakhk Fund Committee for a dozen years, described the situation as “They need a lot of help from us.” After hearing about the takeover of the Armenian churches in Tiblisi, one of the attendees remarked, “What’s terrible is that these are Christians doing this to us.”

***

In early October 2014, a two-person ARS delegation from Glendale departed for Javakhk. Lena Bozoyan, Chairperson of the ARS Javakhk Fund Committee, along with committee member Harout Madenian, traveled with a fact-finding mission to see and evaluate the conditions for themselves. Vicken Haboian, a video editor and former Javakhk fund committee member, joined them from Armenia to record video interviews and shoot photographs.

The delegation toured the Akhalkalak, Akhaltskha and Ninotsminda youth centers. The first two were established and are operating with funding from the ARS of Western USA. The Ninotsminda center is the latest addition, which was jointly funded with France Javakhk Fund, and just started operating in mid-October with funding from France.

The delegation not only met with the local leadership, but also with parents, staff and teachers. They were delighted that 250-300 children attend each youth center and discovered that Akhaltskha youth center has an immediate need for a preschool, as the waiting list for the children is growing. They could use more educational videos, classroom furniture and art supplies. Both Akhaltskha and Akhalkalak have growing pains, and could use much bigger performance halls. Some children live far away from centers, and need transportation assistance with a large van. The centers need more computers, Armenian books, songbooks with notes and dance costumes, in order to accommodate language learners (English, Armenian and Georgian), dance performances, music, arts & crafts classes.

Lena Bozoyan, who was on her 4th trip to Javakhk, expressed her opinion about the importance of the work of the ARS Javakhk Fund Committee noting, “The sponsorships and humanitarian assistance that our fund provides through our donors and community keeps the Armenian heritage identity and culture alive in Javakhk, but may not prevent emigration due to overwhelming economic needs, Georgian discriminatory practices, as well as environmental impacts from Turkish-Azeri investments.” Bozoyan added, “Infrastructure and resource assistance needs, particularly hospitals and medical centers shut downs, and lack of business and economic activity compel many young people to leave to find work or to advance their education.”

The committee is planning on continuing to educate the community and specially the new generation and urge them to visit Javakhk as part of their homeland tours, to continue fundraising with the coin banks at Armenian day and Saturday schools, as well as holding a dinner-gala during March 2015. In the past, the committee has invited guest speakers or provided videos of messages to get the latest evaluation of ever worsening conditions.

Bozoyan urged to support the Javakhk Armenians, concluding, “If we as a nation and people don’t want another Nakhitchevan, we need to invest economically and culturally at all levels.”

The Armenian Relief Society of Western USA, established in 1984 and with regional headquarters in Glendale, CA, has 26 chapters and more than 1,200 members in four western states. The ARS-WUSA operates a Social Services Division and Child, Youth, and Family Guidance Center, and funds numerous youth programs, scholarships, and relief efforts. For further information, please visit www.arswestusa.org or call 818.500.1343.

6Ջաւախքահայութեան Գոյատեւման Պայքարը

Շիլա Բաբայեանց որ Ջաւախքէն վերջերս վերադարձաւ, Հայ Օգնութեան Միութեան ԱՄՆի Արեւմտեան Շրջանի Արաքս Մասնաճիւղի Վարչութեան փոխ-ատենապետուհին է, եւ առիթը օգտագործեց Ջաւաքահայութեան դիմագրաւուած դժուարութիւններուն մասին արտայայտուելու մասնաճիւղի 50-ամեակի առիթով կազմակերպուած ճաշկերոյթին ընթացքին, որ տեղի ունեցաւ Նոյեմբեր 1, 2014ին, Քալիֆորնիայի Թորանս քաղաքին մէջ։

Բաբայեանցը որ երկար տարիներ նիւթապէս նեցուկ կանգնած է ՀՕՄի Ջաւախք Հիմնադրամին, ցաւով արտայայտուեցաւ թէ ինչպէս Վրացական քաղաքականութեան պատճառով դպրոցներու եւ եկեղեցիներու սահմանափակումներով դժուարացած է հայկական մշակոյթի պահպանումը։ Ան ՀՕՄի կանգուն պահած Ջաւախքի երիտասարդական կեդրոններուն մասին ըսաւ. «Այս ճամբորդութեան ընթացքին, ես տեսայ թէ մեր դրամը ուր կ՚երթայ» եւ այս շատ կարեւոր է ըսելէ ետք աւելցուց. «Անոնք մշակոյթը վառ կը պահեն» նմանեցնելով երիտասարդական կեդրոններու դերը ՀՕՄի Արաքս Մասնաճիւղի Ուրբաթ-օրեայ դպրոցին, ուր աշակերտները կը սորվին պատմութիւն, պար, երաժշտութիւն եւ լեզու։ Ան Ջաւախքին կողքին կանգնողներուն կոչեց. «Դո՛ւք մշակոյթը կենդանի կը պահէք»։

Միտիա Քալակնոմոսը՝ որ ճամբորդութեան ընթացքին Բաբայեանցին ընկերակցած էր, հաստատեց, «Ջաւախքի մէջ գոյատեւումը ամէնօրեայ պայքար է»։ Հայկոյշ Քոհլըրը որ ՀՕՄի Ջաւախք Հիմնադրամի Յանձնախումբի ատենապետութիւնը ստանձնեց երկոտասնեակ մը տարիներ, որ նոյնպէս ճամբորդակից եղած էր, իրավիճակը բացատրեց ըսելով. «Մեր օգնութեան շատ պէտք ունին»։ Իսկ ձեռնարկին ներկայ եղողներէն մէկը Վրաստանի մասին ըսաւ. «Դժբախտաբար Քրիստոնեայ երկիր է. այդ է ցաւալին»։

Հոկտեմբեր 2014ի սկիզբը, երկու հոգինոց ՀՕՄի պատուիրակութիւն մը Կլէնտէյլէն դէպի Ջաւախք մեկնեցաւ փաստահաւաքի առաքելութեամբ՝ անձնապէս տեսնելու եւ քննարկելու իրավիճակը։ Լենա Պոզոյեան, ՀՕՄի Ջաւախք Հիմնադրամի Յանձնախումբի ատենապետուհիին կ՚ընկերանար յանձնախումբի անդամներէն Յարութ Մատէնեան։ Հայաստան իրենց միացաւ վիտիոյ-արտադրիչ եւ նախկին յանձնախումբի անդամներէն՝ Վիգէն Հապոյեանը լուսանկարելու եւ նկարահանելու համար։

Պատուիրակութիւնը այցելեց Ախալքալաքի, Ախալցխայի եւ Նինոցմինտայի երիտասարդական կեդրոնները։ Առաջին երկուքը հիմնուած էին ու կը գործէին ՀՕՄի ԱՄՆի Արեւմտեան Շրջանի նիւթական աջակցութեամբ, իսկ վերջինը նոր յաւելում մըն էր որ շրջանիս եւ Ֆրանսայի Ջաւախք հիմնադրամներու միացեալ ջանքերով մէջտեղ եկած էր եւ Հոկտեմբերի կէսէն ի վեր կը գործէր Ֆրանսայի տրամադրած օժանդակութեամբ։

Պատուիրակութիւնը առիթը ունեցաւ ոչ միայն հանդիպելու շրջանի ղեկավարութեան հետ, այլ նաեւ պաշտօնէութեան, ուսուցիչներու եւ ծնողներու։ Անոնք ուրախ էին որ 250-300 աշակերտներ կ՚օգտագործեն իւրաքանչիւր կեդրոն եւ իմացան թէ Ախալցխայի կեդրոնը անյապաղ պէտքը ունի մանկապարտէզի մը, սպասման կարգի մէջ եղող մանուկներուն թիւի հետզհետէ աճ կրելուն պատճառով։ Կեդրոնները պէտք ունին դաստիարակչական վիտիոյերիզներ, դասարանային կահ-կարասի եւ արուեստի պիտոյքներ։ Թէ Ախալքալաքի եւ թէ Ախալցխայի կեդրոնները իրենց աւելի ընդարձակ սրահներու պէտք ունին։ Կարգ մը մանուկներ շատ հեռու կ՚ապրին կեդրոններէն եւ փոխադրամիջոցի համար պէտքը կայ մարդատար մեքենաներու (van)։ Կեդրոնները նաեւ պէտք ունի յաւելեալ համակարգիչներու, հայերէն գիրքերու, ձայնագրեալ երգարաններու եւ պարի տարազներու որպէսզի կարենան աւելի մեծ թիւով անգլերէն, հայերէն եւ վրացերէն սորվողներուն, պարի եւ երաժշտական համոյթներու, ինչպէս նաեւ ձեռային աշխատանքներու դասընթացքներու հետեւողներուն համար։

Լենա Պոզոյեան որ չորրորդ անգամ ըլլալով Ջաւախք կ՚այցելէր, արտայայտուեցաւ ՀՕՄի Ջաւախք Հիմնադրամի Յանձնախումբի կարեւորութեան նկատմամբ ըսելով. «Հիմնադրամի տրամադրած հովանաւորութիւնը եւ մարդասիրական օգնութիւնը որ կարելի կը դառնայ մեր նուիրատուներու եւ գաղութի աջակցութեամբ, կ՚օժանդակէ հայկական ինքնուրոյն մշակոյթի պահպանումին ու յարատեւման, բայց չի կրնար արտագաղթը կանխել որ կախեալ է տնտեսական ծանր պայմաններուն, Վրացական խտրական գործընթացին, ինչպէս նաեւ թրքական-ազերիական ներդրումներու միջավայրի բնապահպանման ստեղծած հարցերէն։» Ան աւելցուց, «Ենթակառուցուածքային եւ տնտեսական միջոցներու կարիքները նամանաւանդ հիւանդանոցներու եւ բժշկական կեդրոններու փակումը, որոնք կը դանդաղեցնեն տնտեսական գործունէութիւնը՝ կը պարտադրեն երիտասարդներուն որ կամ գործ փնտռելու կամ ուսման համար անվերադարձ լքեն իրենց ծննդավայրը»։

Յանձնախումբը կը ծրագրէ շարունակել գաղութը իրողութիւններէն իրազեկ պահել, երիտասարդութեան քաջալերել որ Ջաւախքը իրենց հայրէնի պտոյտներուն մաս կազմէ, շարունակել հայկական ամէնօրեայ եւ շաբաթօրեայ դպրոցներէն ներս գանձանակներով նուիրատուութիւն հանգանակել, ինչպէս նաեւ տարեկան ձեռնարկ ունենալ որ այս տարի ծրագրուած է Մարտ 2015-ին։ Նախապէս, յանձնախումբը հրաւիրած է հիւր դասախօսներ կամ նկարահանումներով հետզհետէ վատթարացող իրավիճակը իրազեկօրէն ներկայացնելու համար։

Պօզոյեան կոչ ուղղեց օժանդակել Ջաւախքահայութեան ըսելով. «Եթէ իբրեւ ժողովուրդ չենք փափաքիր մէկ այլ Նախիջեւան մը ունենալ, պէտք է մեր տնտեսական եւ մշակութային ներդրումը կատարենք բոլոր մակարդակներու վրայ»։

***

ՀՕՄի ԱՄՆի Արեւմտեան շրջանը հիմնուած է 1984ին, իր կեդրոնատեղին ունենալով Քալիֆորնիոյ նահանգի Կլէնտէյլ քաղաքին մէջ: Ան 26 մասնաճիւղերով մարդասիրական կազմակերպութիւն մըն է, չորս նահանգներու մէջ գործող աւելի քան 1,200 անդամներով: Շրջանի ՀՕՄը ունի Ընկերային Ծառայութեան բաժանմունքը, հոգեբանական կեդրոնը եւ կը հովանաւորէ զանազան պատանեկան-երիտասարդական ծրագիրներ, կրթանպաստներ եւ այլ նպաստներ: Մանրամասնութիւններու համար հաճեցէք այցելել ՀՕՄի www.arswestusa.org կայքէջը կամ հեռաձայնեցէք (818) 500-1343 թիւին:

Post a comment